Nanda inspectie

Een Hygiënecode is de gids van een brancheorganisatie waarin staat hoe een bedrijf voedselveilig en hygiënisch werkt met eten en drinken. Voor veel branches is een goedgekeurde code beschikbaar, maar niet elke branche heeft een eigen code. Binnen één sector kunnen er ook meerdere bestaan. Welke code past, hangt af van de sector én de werkzaamheden in het bedrijf: een bakkerij, een slagerij en een horecakeuken werken elk met andere afspraken. Welke code hoort bij jouw zaak? En hoe laat je zien dat het team er elke dag volgens werkt? Onze vakmensen kennen de bakkerij en food door en door. Ze komen op locatie, door heel Nederland. Laat je zaak toetsen aan de Hygiënecode die bij jouw bedrijf hoort.

Wat is een Hygiënecode?

Een Hygiënecode is een uitgewerkt voedselveiligheidsplan, opgesteld door de brancheorganisatie voor alle bedrijven in een branche. De NVWA toetst de code en de verantwoordelijke minister keurt hem goed. Bij een inspectie gebruikt de NVWA de goedgekeurde code als maatstaf. In de code staan de risico’s voor de bedrijven in die branche al beschreven, met de maatregelen om ze te beheersen.

Daarnaast behandelt de code de basisvoorwaarden voor hygiënisch werken, zoals:

  • persoonlijke hygiëne van medewerkers

  • bouwkundige zaken, machines en gereedschappen

  • plaagdierbestrijding

  • temperatuurbeheersing

  • opleiding van medewerkers

Een bedrijf dat aantoonbaar volgens een goedgekeurde code werkt, voldoet aan de HACCP-eisen voor de werkzaamheden in die code. Een eigen volledige risicoanalyse is dan niet nodig, want die zit al in de Hygiënecode.

Welke Hygiënecode geldt voor jouw bedrijf?

Welke Hygiënecode voor een bedrijf geldt, hangt af van de branche en van de producten die het bedrijf maakt of verkoopt. Elke branche heeft een eigen code van de eigen brancheorganisatie. Er bestaan in Nederland Hygiënecodes voor uiteenlopende branches, van de bakkerij en de viswinkel tot de ambachtelijke ijsbereiding. Een bakker werkt dus met een andere code dan een slager. Hieronder lichten we per branche toe welke code er is.

Voor bakkers: de code voor brood en banket

De Hygiënecode voor de brood- en banketbakkerij beschrijft de kritische stappen bij het bereiden van brood, banket en andere bakkerijproducten. FoodBase beheert de bakkerijcode, en de code is bij ons te bestellen. Bij de code hoort de informatiemap Voedselinformatie & Aanduiden. Daarin staan de regels voor de informatie die een bakkerij aan klanten over brood en banket moet geven. 

De bakkerijcode is bruikbaar voor brood- en banketbakkerijen, markthandelaren en andere bedrijven die producten uit de code maken of verkopen volgens de beschreven werkwijze. Onze vakmensen kennen de hele bakkerijketen, van de ambachtelijke bakker en patissier tot de industriële bakkerij. De inspecteurs toetsen of een bakkerij aantoonbaar volgens de code werkt, en de adviseurs helpen om de regels in de bakkerij en achter de toonbank in de praktijk te brengen. Meer informatie staat op onze pagina over de Hygiënecode bakkerij.

Voor horecazaken: de code van KHN

De Hygiënecode Horeca is de code van Koninklijke Horeca Nederland (KHN) voor bedrijven die eten en drinken bereiden om ter plaatse te nuttigen. Denk aan een restaurant, een lunchroom of een koffiebar met versaanbod. Ook in de daghoreca en out-of-home werken volgens de horecacode.

De vernieuwde horecacode is sinds november 2026 verkrijgbaar. Op 27 april 2027 wordt de nieuwe code verplicht, en vanaf dan is hij de basis voor NVWA-inspecties. Horecaondernemers hebben tot die datum de tijd om hun werkwijze in de keuken en de bediening op de nieuwe regels af te stemmen. Die overgangsperiode is een goed moment voor een eigen inspectie, als generale repetitie voor het eerste NVWA-bezoek onder de nieuwe code. Onze adviseurs helpen om de nieuwe regels op tijd in de praktijk te brengen. De code zelf is te bestellen bij KHN. Op onze pagina over de Hygiënecode Horeca staat welke regels er veranderen en hoe onze vakmensen daarbij helpen.

Voor slagers en poeliers: de code van KNS

De Hygiënecode voor het Slagers- en Poeliersbedrijf is de code van de Koninklijke Nederlandse Slagers (KNS). Sinds 2021 werken slagers en poeliers met één gezamenlijke code. De code geldt voor de ambachtelijke slagerij, en ook voor boerderijwinkels, ambulante handel, kleine slachterijen en EG-erkende bedrijven. De code is te bestellen bij KNS. Onze inspecteurs toetsen of een slagerij aantoonbaar volgens de code werkt. Onze adviseurs helpen om de regels in de werkplaats en achter de toonbank in de praktijk te brengen. Lees meer op onze pagina over de Hygiënecode slagerij.

Voor andere branches: een eigen code per sector

Hygiënecodes bestaan ook voor branches buiten de bakkerij, horeca en slagerij. Elke code komt van de eigen brancheorganisatie, en is daar ook te bestellen. Een paar voorbeelden uit de vers- en foodsector:

  • supermarkten: de code van het CBL

  • ambachtelijke ijsbereiding: een aparte code, los van de horecacode

  • contract- en inflightcatering: een eigen cateringcode

  • groente- en fruitspeciaalzaken: de code voor de AGF-detailhandel

  • viswinkels: de code voor de visdetailhandel

  • boerderijzuivel: de code voor de boerderijzuivelbereiding

Staat jouw branche er niet bij? Vraag dan je brancheorganisatie welke code voor je geldt. Is er geen Hygiënecode voor de werkzaamheden, dan stelt het bedrijf zelf een HACCP-plan op.

Wat is het verschil tussen HACCP en een Hygiënecode?

Het verschil tussen HACCP en een Hygiënecode zit in wie de risico’s in kaart brengt. Met HACCP doet een bedrijf het zelf. Bij een code heeft de brancheorganisatie het werk al gedaan. HACCP staat voor Hazard Analysis and Critical Control Points, en elk bedrijf dat met levensmiddelen werkt, moet volgens HACCP werken.

HACCP draait om 7 principes. Een bedrijf brengt eerst de gevaren in kaart en bepaalt de kritische beheerspunten met hun grenswaarden. Per punt ligt vast hoe de controle verloopt en welke actie volgt bij een overschrijding. Tot slot controleert het bedrijf regelmatig of de werkwijze klopt en houdt het alle registraties bij. Het gaat om microbiologische, chemische en fysische gevaren, en om allergenen.

De code is een praktische vertaling van HACCP voor kleinere bedrijven met eenvoudigere werkwijzen. Gaat een bewerking verder dan de code beschrijft? Dan is voor dat onderdeel een eigen risicoanalyse nodig. Meer uitleg staat in onze artikelen over het verschil met HACCP en over de keuze tussen een HACCP-plan opstellen of een code gebruiken. Met Hygiënetool.nl staan de hygiëneregistraties en HACCP-registraties van een bedrijf op één plek.

Hoe laat een bedrijf zien dat het voedselveilig werkt?

Een bedrijf laat zien dat het volgens de Hygiënecode werkt met complete registraties, een schone werkplek en medewerkers die de regels kennen. Op die punten let ook de NVWA tijdens een inspectie. Een eigen inspectie werkt als generale repetitie voor zo’n bezoek. Na afloop is duidelijk waar de zaak staat, en is er tijd om aandachtspunten op te pakken. Zo ben je de NVWA voor.

Wil je je team alvast op weg helpen? Download dan ons gratis spiekbriefje met de belangrijkste regels voor voedselveiligheid. Het spiekbriefje hangt in de zaak, zodat het hele team weet hoe het moet.

Weet je nog niet goed waar je begint? Vraag dan een Rondje door de zaak aan, onze voedselveiligheidsscan. Daarna helpen onze vakmensen op drie manieren verder: met een inspectie, met advies op de werkvloer en met een digitale tool voor je registraties.

Een inspectie in je eigen zaak

Tijdens een hygiëne-inspectie maakt de inspecteur een rondgang door de zaak en toetst of de bakkerij, horecazaak of slagerij aantoonbaar volgens de Hygiënecode werkt. Werkruimtes, koeling en registraties komen allemaal aan bod. Voldoet de zaak aan de eisen, dan kan FoodBase een FoodBase-certificaat afgeven. Liever alleen een rapport met de punten die goed gaan en de punten die aandacht vragen? Ook dat kan.

Advies op de werkvloer

Komen er uit de inspectie aandachtspunten naar voren? Dan helpt de adviseur om ze praktisch op te pakken. Denk aan het schoonmaakplan, de temperatuur van de koeling of de instructie van nieuwe medewerkers. De adviseur legt in gewone taal uit welke regels uit de Hygiënecode voor de zaak gelden. Zo kan het team direct aan de slag met de aandachtspunten. Heeft de zaak last van plaagdieren? Dan zoekt de adviseur uit hoe dat komt. De bestrijding zelf pakt een gespecialiseerd bedrijf op. Lees meer over ons hygiëne-advies en vraag vrijblijvend een offerte voor hygiëne-advies aan. Ben je al klant en wil je je medewerkers meenemen in de regels? Dan geeft een vakmens van FoodBase ook een training voedselveiligheid in de eigen zaak.

Je registraties bijhouden met de Hygiënetool

De Hygiënecode vraagt om registraties van temperaturen, schoonmaak en goederenontvangst. Met Hygiënetool.nl staan alle registraties digitaal op één plek, via de app of de website. Het overzicht laat direct zien welke registraties die dag nodig zijn. Wijkt een meting af van de norm? Dan volgt direct een melding. Elke medewerker kan een eigen account krijgen. Bij meerdere vestigingen blijft het overzicht behouden, ook zonder zelf op locatie te zijn. De normen zijn zelf in te stellen. Schoonmaakschema’s en registratieformulieren zijn op maat te maken, bijvoorbeeld voor het afstellen van een espressomachine of het bijhouden van allergenen. De tool is in te stellen op de Hygiënecode van jouw sector: bakkerij, slagerij, horeca of retail. Het abonnement kost een vast bedrag per maand en is maandelijks opzegbaar.

Zeker weten dat je voldoet aan de Hygiënecode

Wil je zeker weten dat je voldoet aan de Hygiënecode voor jouw bakkerij, horecazaak of slagerij? Vraag dan een vrijblijvende offerte voor een inspectie op locatie aan. Onze vakmensen kennen de bakkerij- en foodketen door en door, van grondstof tot winkel en consument. Ze komen naar de zaak toe, door heel Nederland. Al onze diensten op het gebied van voedselveiligheid staan op één overzichtspagina. Liever eerst even sparren? Plan dan een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Samen zorgen we dat je elke dag aantoonbaar werkt volgens de Hygiënecode.

Veelgestelde vragen over de Hygiënecode

Werken volgens HACCP is wettelijk verplicht, en een Hygiënecode is de gangbare manier om daaraan te voldoen. Elk bedrijf dat met levensmiddelen werkt, moet een voedselveiligheidsplan hebben op basis van HACCP. Daarbij zijn er twee routes. De eerste route is een eigen HACCP-plan, waarbij het bedrijf alle risico’s zelf in kaart brengt. De tweede route is werken volgens de goedgekeurde code van de branche, waarin de risicoanalyse al gemaakt is. Voor een bakkerij, lunchroom of slagerij is de code daarom de logische keuze.

De Hygiënecode en het diploma Sociale Hygiëne zijn twee verschillende zaken, al lijken de namen op elkaar. De Hygiënecode gaat over voedselveilig en hygiënisch werken met eten en drinken. Het diploma Sociale Hygiëne, officieel de Verklaring kennis en inzicht Sociale Hygiëne, gaat over de verantwoorde verkoop van alcohol. Een zaak die alcohol schenkt en eten bereidt voor gasten, heeft met allebei te maken.

Een Hygiënecode bestel je bij de brancheorganisatie die de code uitgeeft. De Hygiënecode voor de brood- en banketbakkerij is verkrijgbaar bij FoodBase. De Hygiënecode Horeca komt van KHN, de code voor slagers en poeliers van KNS. Voor andere branches is de eigen brancheorganisatie het aanspreekpunt. FoodBase verkoopt de bakkerijcode. Onze inspecteurs toetsen in de bakkerij, de horeca en de slagerij of een bedrijf in de praktijk aan de code voldoet, en onze adviseurs helpen om eraan te voldoen.

Meerdere Hygiënecodes naast elkaar gebruiken kan, zolang alle werkzaamheden met eten en drinken onder een code vallen. Een slagerij met een zitgedeelte werkt achter de toonbank volgens de slagerscode en kan voor het zitgedeelte met de horecacode te maken krijgen. Bij bedrijven met verschillende activiteiten kunnen meerdere Hygiënecodes of aanvullende beheersmaatregelen nodig zijn. Welke nodig zijn, hangt af van de producten, de werkwijze en de hoofdactiviteit van het bedrijf. Twijfel je welke code of combinatie van maatregelen de werkzaamheden volledig dekt? Neem dan contact met ons op, dan zoeken onze adviseurs het samen met je uit.

FoodBase keurt zelf geen Hygiënecodes goed. Elke Hygiënecode komt van een brancheorganisatie, de NVWA toetst de code en de verantwoordelijke minister keurt hem goed. Tijdens een inspectie toetst de NVWA aan de goedgekeurde code. Bij de brood- en banketbakkerij zijn we wel nauw bij de code betrokken: FoodBase beheert de Hygiënecode voor de brood- en banketbakkerij, en de code is bij ons te bestellen. Daarnaast toetsen onze inspecteurs of een bakkerij, horecazaak of slagerij in de praktijk aan de code voldoet, en helpen onze adviseurs om eraan te voldoen.