FCM Online

Waarom FCM Online?
Tijdens verwerking, opslag, bereiding en presentatie komt voedsel in contact met materialen. Bijvoorbeeld machines, gebruiksvoorwerpen, transportmiddelen en verpakkingen. Uit die voedselcontactmaterialen kunnen stoffen vrijkomen die vervolgens in het voedsel terechtkomen (migreren).

 De wet bepaalt dat materialen en voorwerpen bij normaal gebruik geen bestanddelen mogen afgeven in hoeveelheden die:

- een gevaar voor de gezondheid van de mens kunnen opleveren;

- kunnen leiden tot een onaanvaardbare verandering in de samenstelling, smaak of geur van het levensmiddel.

Je leverancier (of producent) van een voedselcontactmateriaal moet je daarom informeren over de bijbehorende gebruiksvoorwaarden en de eventuele risico’s. Dat gebeurt met behulp van de zogenaamde of Voedselveiligheidsverklaring[1]. Met FCM Online kan je leverancier deze verklaringen heel gemakkelijk online met jou uitwisselen. Dat betekent dat de informatie actueel is en altijd op het door jou gewenste moment beschikbaar.

Hoe werkt FCM Online?
Om de verklaringen uit te kunnen wisselen, is het nodig dat je leverancier informatie over de gebruiksvoorwaarden en eventuele risico’s van de gebruikte materialen in de database zet. Vervolgens koppelt je leverancier de artikelen, waarop de informatie betrekking heeft, aan de betreffende verklaring. Per verklaring vind je dan alle informatie die je nodig hebt, zoals productspecificaties, toepassingen, certificaten en informatie over relevante stoffen en onderzoeken. Aan een verklaring kunnen meerdere artikelen gekoppeld zijn, bijvoorbeeld verschillende maten verpakkingen van een bepaald soort kunststof.

Je kunt de verklaringen en daaraan gekoppelde artikelen alleen inzien wanneer je daarvoor toestemming hebt van je betreffende leverancier. FCM Online kan jou optimaal ondersteunen, maar daarvoor is het nodig dat je leverancier ook met FCM Online werkt. Vraag je leveranciers daarom een abonnement te nemen op de database en de voor jou relevante informatie daar in te zetten. Hoe meer leveranciers zich aansluiten, hoe succesvoller FCM Online wordt! Daarnaast houdt de applicatie jou op de hoogte van (mogelijk) onveilige voedselcontactmaterialen en alle ontwikkelingen omtrent regelgeving.

Het belang van FCM Online – voorbeelden uit de praktijk
Vanuit de EU is er regelgeving om de veiligheid van contactmaterialen te waarborgen en om het vrije verkeer van goederen te vergemakkelijken. Naast de Europese verordeningen en richtlijnen is er in Nederland nationale wetgeving opgesteld. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is verantwoordelijk voor de controle op de naleving van deze wetgeving. De NVWA houdt ook toezicht op de import van verpakte levensmiddelen en gebruiksartikelen, op de productie van voedselcontactmaterialen en het gebruik ervan bij levensmiddelenbedrijven. Daarnaast verzamelt de NVWA informatie in de praktijk door monsters mee te nemen en te analyseren. Uit marktonderzoek van de NVWA is al eerder gebleken dat de naleving van regelgeving verbeterd moet worden, vooral bij de kleinere bedrijven.

Voorbeelden uit de praktijk
Ondanks alle regels en voorzorgsmaatregelen komt het voor dat verpakkingsmaterialen en gebruiksartikelen negatief in het nieuws komen, omdat ze onveilig zouden zijn. Hier een aantal voorbeelden uit de praktijk:

- In 2015 ontstond er commotie over de aanwezigheid van minerale oliën in ons voedsel. Deze stoffen kunnen onder andere voorkomen in gerecycled papier en karton door aanwezigheid van (restanten van) drukinkten, chemicaliën uit het papierproductieproces en verontreinigingen als gevolg van fouten bij de inzameling van oud papier. Ook niet-gerecycled verpakkingsmateriaal kan besmet raken, bijvoorbeeld door de omgeving, ander verpakkingsmateriaal of bedrukte oppervlakken. Levensmiddelen kunnen tijdens het productieproces in contact komen met smeerolie. De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wees er in 2017 op, dat het aan de producenten van voedingsmiddelen is om na te gaan of hun producten vervuild zijn met minerale oliën, wat de bronnen ervan zijn en hoe het probleem kan worden opgelost.

- Melamine is een veel toegepaste kunststof voor keukengerei. In 2018 is door het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) in België verschillende malen een overschrijding van de wettelijke limieten voor de migratie van formaldehyde uit melamine vastgesteld (in dit geval ging het om kunststof borden). De borden waren geproduceerd in China.

Melamineharsen worden gemaakt door melamine met formaldehyde te laten reageren. Door onvolledige polymerisatie blijven restjes van deze monomeren achter en kunnen dan terechtkomen in het levensmiddel dat er mee in contact komt. Dit proces verloopt sneller bij hogere temperaturen. De specifieke migratielimiet voor formaldehyde is  15 mg/kg. In de praktijk werden hogere migraties gemeten. De Europese Commissie heeft in maart 2011 wetgeving hierover vastgesteld. Hierin worden ook officiële controles voorgeschreven op de invoer van keukengerei van melamine uit China of Hong Kong.

- In mei 2019 publiceerde het RIVM een rapport over per- en polyfluoralkyl verbindingen (PFAS-en) die aan papier en karton worden toegevoegd omdat ze vet afstoten en die in voedsel terecht kunnen komen. Het RIVM beveelt aan te onderzoeken of dit mogelijk schadelijk is voor de gezondheid.

Eind 2019 kwam het Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) uit Duitsland met een opinie over kookgerei van polyamide (PA). PA is bestand tegen zeer hoge temperaturen, maar het BfR waarschuwt voor migratie van stoffen uit bijvoorbeeld lepels, spatels of gardes die gemaakt zijn van PA wanneer deze lang aan hoge temperaturen worden blootgesteld.

Begin 2020 werden reisbekers uit de verkoop gehaald door IKEA omdat er teveel migratie kon plaatsvinden van dibutylftalaat (DBP) naar vloeistof in de bekers en inmiddels is ook gebleken dat bamboe servies niet geschikt is om in contact te komen met hete levensmiddelen.

Via nieuwsberichten in de database zijn gebruikers steeds op de hoogte van de meest recente ontwikkelingen

 

[1] Een Verklaring van Overeenstemming (VvO of DoC) is de officiële aanduiding voor een dergelijke verklaring. Deze is voor een aantal materialen wettelijk verplicht. Voor materialen waarvoor het niet wettelijk bepaald is dat een VvO aanwezig moet zijn, spreken we van een Voedselveiligheidsverklaring.